Wiślane Tarasy
ul. Grzegórzecka 67C/U11
31-559 Kraków – Śródmieście


Kontakt
Telefon: 48 570 052 055
Rejestracja: 48 12 315 50 90


Intima Clinic © 2017

Cukrzyca

Cukrzyca

To bardzo ważne, aby każda osoba zagrożona cukrzycą wiedziała jakie są jej symptomy. Warto też, aby świadomość tę szerzyć w naszym społeczeństwie, bo coraz więcej osób zapada na cukrzycę, zwłaszcza typu II (insulinoniezależną).

 

Najnowsze dane opublikowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) pokazują, że w 2014 r. na świecie żyło około 422 mln dorosłych z cukrzycą (w 1980 r. było ich „tylko” 108 mln).

International Diabetes Federation (Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna) prognozuje, że w 2040 roku na cukrzycę cierpieć będą aż 642 miliony osób na całym świecie. Skąd takie wzrosty? Jedną z przyczyn jest na pewno styl życia: złe nawyki żywieniowe ( np.: wszech panujący syrop glukozowo – fruktozowy ), mała aktywność fizyczna, a w konsekwencji – nadwaga i otyłość. Do tego palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu… Jeśli ktoś z rodziny zapadł na cukrzycę, warto mieć na uwadze, że zasila się wtedy szeregi grupy ryzyka wystąpienia cukrzycy.

Objawy cukrzycy

Medyczna nazwa cukrzycy (diabetes mellitus) – pochodzi od łacińskich określeń: „cedzenie wody przez ciało” i „słodki jak miód”. Oba dotyczą objawów cukrzycy: częstomoczu, wysokiego stężenia cukru we krwi i wzmożonego pragnienia.

 

Skąd się biorą te objawy? Wszystkie komórki naszego organizmu potrzebują glukozy, którą zamieniają w energię. Transport glukozy do komórek jest możliwy dzięki insulinie produkowanej przez trzustkę. Może się jednak zdarzyć, że organ ten produkuje za mało hormonu lub komórki nie otwierają się na przyjęcie glukozy i wchodzą w stan „głodowania”. Organizm broni się przed niedożywieniem i dlatego uruchamia mechanizmy zwiększające nasz apetyt. Niestety, nawet jeśli zwiększymy częstotliwość i objętość posiłków, glukoza z pożywienia nie zostanie przyswojona przez komórki. Co dalej? Organizm zaczyna zużywać zapasy tłuszczu, co owocuje utratą wagi mimo spożywania kalorycznych posiłków. Nadmiar glukozy organizm wydala z moczem, a że dla utrzymania równowagi w organizmie ważne jest aby odbywało się to jak najszybciej, częste wizyty w toalecie to znak rozpoznawczy niezdiagnozowanych cukrzyków. Skąd w organizmie taka ilość płynów? Organizm, aby rozpuścić glukozę, musi ją rozpuścić – stąd zwiększone pragnienie.

Stężenie glukozy we krwi i moczu potrafi osiągnąć bardzo wysokie wartości. Jeśli nie jesteśmy tego świadomi, a więc możemy nie zareagować w porę, organizm może zostać zakwaszony przez tzw. ciała ketonowe (kwas beta-hydroksymasłowy, acetooctowy i aceton). Powoduje to powstanie kwasicy ketonowej, która jest bezpośrednią przyczyną niebezpiecznej dla życia śpiączki. Wyraźnym objawem kwasicy jest zapach wydychanego powietrza, przypominający woń kwaśnych jabłek.

 

Cukrzyca typu I

 

Wśród objawów cukrzycy typu I (insulinozależnej) należy wymienić: duże pragnienie i częste oddawanie moczu, ogólne osłabienie, senność, spory apetyt i jednoczesną utratę wagi, podwójne lub niewyraźne widzenie.

 

To objawy, które wymagają kontaktu z lekarzem, szczególnie, jeśli ktoś w rodzinie cierpi na cukrzycę. Jeśli badania potwierdzą diagnozę, konieczne jest leczenie przez diabetologa. Lekarze określają cukrzycę jako chorobę, której nie da się pokonać, ale można ją opanować. Możliwe to jest pod dwoma warunkami: regularna kontrola poziomu cukru we krwi i stosowanie się do wskazówek lekarza prowadzącego oraz dietetyka.

Cukrzyca typu II

 

Cukrzyca insulinoniezależna (dotyczy około 85% chorych) objawia się, podobnie jak cukrzyca typu I, dużym pragnieniem i dość częstym oddawaniem moczu. Początkowo może jednak nie dawać żadnych wyraźnych symptomów. Ponieważ te potrafią pojawić się po paru latach od wystąpienia choroby, warto być uważnym na reakcje swojego ciała, by móc jak najszybciej wychwycić podejrzane objawy.

 

Jest ich sporo, ale nie muszą wystąpić wszystkie naraz – są to: chudnięcie mimo normalnego apetytu i diety, apatia, zmęczenie i senność, drażliwość, nieostre widzenie, nawracające zapalenie pęcherza moczowego, dziąseł i skóry; wolniejsze gojenie się ran, łatwe powstawanie siniaków, mrowienie w stopach, sucha i swędząca skóra, przejściowa utrata czucia w stopach, przewlekłe zapalenia pochwy u kobiet, zaburzenia erekcji u mężczyzn.

Rodzaje cukrzycy

Cukrzyca typu I dotyka 15-20 % chorych. Spowodowana jest zniszczeniem komórek beta trzustki, które odpowiadają za produkcję i wydzielanie insuliny. Ten typ cukrzycy najczęściej występuje u dzieci i ludzi młodych – nie można jej zapobiec. Jedynymi sposobami leczenia są: podawanie insuliny, odpowiednia dieta i aktywność fizyczna.

 

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults) mieści się w definicji cukrzycy typu I, jednak charakterystyczne jest to, że późno się ujawnia i ma podłoże autoimmunologiczne. Występuje u dorosłych. Ten typ cukrzycy dotyczy 5–10% osób z cukrzycą rozpoznaną po 35. roku życia. Aby możliwe było jej rozpoznanie, konieczne jest stwierdzenie obecności autoprzeciwciał, które są typowe dla cukrzycy typu I (np. anty-GAD).

 

Cukrzyca monogenowa dotyczy małego odsetka przypadków cukrzycy (1-2 %). Jest wynikiem pojedynczej mutacji – jej zdiagnozowanie uzależnione jest od badania genetycznego. Najczęstsze formy cukrzycy monogenowej to: MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young), mitochondrialna i noworodkowa. Większość z nich ma związek z defektem wydzielania insuliny.

Cukrzyca typu II dotyka najczęściej osoby starsze, przy czym przyczyną podwyższonego poziomu glukozy we krwi jest nieprawidłowe działanie insuliny w organizmie, a nie jej brak (oporność na działanie insuliny). Cukrzycy typu II bardzo często towarzyszy otyłość (80-85 % pacjentów) i nadciśnienie tętnicze. Leczenie opiera się na stosowaniu odpowiedniej diety, wysiłku fizycznym i przyjmowaniu doustnych leków przeciwcukrzycowych. Część chorych z czasem musi przyjmować insulinę.

 

Cukrzyca ciążowa diagnozowana jest, jak wskazuje nazwa, w przebiegu ciąży, i dotyczy tylko jej okresu, choć u kobiet borykających się z nią, istnieje wyższe ryzyko zachorowania w przyszłości na cukrzycę, niż u kobiet, które nie doświadczyły tego powikłania. Leczenie tej postaci cukrzycy musi być prowadzone w wyspecjalizowanych ośrodkach ginekologiczno-diabetologicznych.

Cukrzyca wtórna to określenie grupy cukrzyc, łącznie stanowiących 2-3% wszystkich postaci tej choroby (dane dotyczą Europy i Ameryki Północnej). Charakterystyczne dla cukrzycy wtórnej jest współistnienie innych zespołów chorobowych. Jedną z najczęstszych przyczyn cukrzycy wtórnej jest przyjmowanie leków stosowanych w chorobach układu krążenia (tiazydów lub innych moczopędnych, szczególnie w zestawieniu z beta blokerami czy leków sterydowych). Wśród innych przyczyn wymienia się: niektóre choroby gruczołów dokrewnych (endokrynopatie), chorobę i zespół Cushinga, ¬choroby trzustki (przewlekłe zapalenie, rak), guza chromochłonnego nadnerczy, akromegalie, nadczynność tarczycy, guza wydzielającego glukagon, genetycznie uwarunkowane choroby przemiany materii (hemochromatoza), stan po pankreatektomii (usunięciu trzustki).

 

Do cukrzyc wtórnych zalicza się także tę występującą z powodu wadliwego odżywiania i głodu. Występuje ona głównie wśród ludności strefy międzyzwrotnikowej w krajach Azji, Afryki i Ameryki Południowej, w których niedożywienie i głód są powszechne, ale też u osób cierpiących na anoreksję.

Styl życia cukrzyka

Stosowanie zasad prawidłowego stylu życia jest niezbędne dla diabetyków na ich drodze do osiągnięcia dobrego samopoczucia nie tylko fizycznego, ale i psychicznego. Pomocy w poradzeniu sobie z cukrzycą, diabetycy powinni szukać w u – współpracujących ze sobą – lekarza i dietetyka. Ich zalecenia nie podlegają wyborowi pacjenta. Jedynie wielokierunkowe działanie pozwala kontrolować cukrzycę i poprawić komfort życia chorego.

 

Jak potwierdzają badania, zmiana stylu życia polegająca na kompleksowym działaniu – aktywności fizycznej, zmniejszeniu energetyczności posiłków, prowadzącej do redukcji masy ciała o 5%) – wpływa na zmniejszenie zachorowalności na cukrzycę otyłych osób z nieprawidłową tolerancją glukozy o 58%.

 

Zaburzenia lipidowe to częsta przypadłość u cukrzyków, czego konsekwencją są choroby układu sercowo-naczyniowego.

Redukcja masy ciała ma na celu obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego, trójglicerydów oraz wzrost poziomu HDL (tak zwanego dobrego cholesterolu). Ma ona także wpływ na normalizację ciśnienia tętniczego.

 

Nadwaga i otyłość u kobiet są czynnikami ryzyka zachorowania na cukrzycę ciężarnych. Cukrzyca ciążowa to zarówno stan istniejący u kobiety przed zajściem w ciążę jak i rozpoznany po raz pierwszy w trakcie jej trwania. Dieta przy cukrzycy ciężarnych powinna opierać się na trzech głównych i trzech mniejszych posiłkach w ciągu dnia, przy czym bardzo ważne są tu proporcje składników odżywczych. Węglowodany powinny stanowić 40-50% energii dostarczanej w pożywieniu, białka – 30%, a nienasycone tłuszcze 20-30%. Konieczne jest wykluczenie kwasów tłuszczowych typu trans (kupne wypieki, wafelki, fast food, itp.).

Cukrzyk w ruchu

Uprawianie sportów przez cukrzyka jest bardzo istotne, ponieważ wpływa korzystnie na wrażliwość jego organizmu na insulinę, profil lipidowy, stężenie glukozy we krwi i umożliwia redukcję nadmiernej masy ciała. Ze względu na wyzwalanie się endorfin w czasie aktywności fizycznej, wpływa ona na poprawę nastroju, co jest bardzo istotne w przypadku wystąpienia depresji u pacjenta.

 

Najlepszą formą aktywności dla osób chorych na cukrzycę jest wysiłek aerobowy, ponieważ glukoza jest wówczas spalana w obecności tlenu. Może to być na przykład bieganie, taniec, jazda na rowerze, pływanie, szybki marsz czy wioślarstwo.

 

U chorych cierpiących na cukrzycę typu II w wieku powyżej 65. r.ż. lub osób z nadwagą, zalecany jest się szybki spacer do pięciu razy tygodniu (łącznie 2,5 h).

Diabetykom z nadwagą i otyłością ze sportów najbardziej zalecany jest nordic walking (marsz ze specjalnymi kijkami). Aktywność ta jest połączeniem wysiłku dynamicznego i tlenowego.

 

Ciężarnym zaleca się aktywność o umiarkowanym nasileniu (taniec, joga, pilates, pływanie, fitness dla przyszłych mam) i spacery.

 

Diabetycy powinni kontrolować poziom glukozy we krwi przed treningiem (lub w jego trakcie) oraz po zakończeniu aktywności. Pomiary z użyciem glukometru są bardzo ważną czynnością dla chorych stosujących insulinę. To warunek prawidłowego dopasowania dawki tego hormonu oraz pożywienia w skali doby.

Żywienie diabetyka

Stosowanie odpowiednio skomponowanej diety może być bardzo pomocne w regulowaniu poziomu cukru. Jest to na tyle istotny czynnik, że prawidłowy sposób żywienia u cukrzyka może być traktowany jako lek.

 

Komponowanie diety dla diabetyka musi uwzględniać graniczne ilości węglowodanów i tłuszczów – te są indywidualne dla każdego pacjenta. Lekarz lub dietetyk ustalają je na podstawie zaawansowania choroby, wyników badań laboratoryjnych, parametrów stanu zdrowia i wywiadu lekarskiego, a także sposobu leczenia (insulinoterapii). Systematyczne dozowanie energii każdego dnia pozwala diabetykowi utrzymać stały poziom cukru we krwi. Dzięki temu nie mają miejsca zagrażające życiu duże wahania stężenia glukozy w organizmie.

DIABETYKU PAMIĘTAJ!

 

• Każdy Twój posiłek powinien zawierać porcję świeżych warzyw (dają szybkie poczucie sytości, a nie zawierają wielu kalorii),

 

• Regularne posiłki dają możliwość wypracowania nawyku jedzenia o określonych porach – pozwala to uniknąć gwałtownych spadków i wzrostów glukozy we krwi, a także zmniejszenia napadów głodu w godzinach wieczornych.

Menu dla cukrzyka

Produkty pochodzące z pełnego przemiału i rośliny strączkowe to bogate źródło witamin, minerałówbłonnika pokarmowego. Włókno pokarmowe wiąże metale ciężkie i cholesterol, a następnie usuwa je z naszego organizmu. U osób spożywających codziennie kaszę, ciemną mąkę, makarony, fasolę, soję, soczewicę i pieczywo pełnoziarniste, poziom cholesterolu ulega obniżeniu. Frakcje błonnika nierozpuszczalne w wodzie wypełniają jelita i dają poczucie sytości, a także poprawiają perystaltykę jelit.

 

Białko zawarte w rybach pozwala zaspokoić głód, ale i ma wpływ na rozwój mięśni oraz struktur komórkowych. Dodatkowo tłuste ryby są bogatym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6, mających wpływ na pracę mózgu i układu krwionośnego.

 

Norma spożycia tłuszczów u zdrowego człowieka wynosić powinna do 30% codziennej diety, a u osoby z cukrzycą nie powinna przekraczać 25% dziennej energetyczności diety. W przypadku, gdy pacjentowi zalecono stosowanie diety niskotłuszczowej, musi on uważać, aby w ciągu dnia nie spożywać więcej niż 40 g tłuszczu.

Dzięki pomocy dietetyka można nauczyć się jak sprawdzać codzienny bilans tłuszczowy. Wśród jego zaleceń znajdzie się między innymi ograniczenie spożycia tłuszczów do tych pochodzenia roślinnego oraz rezygnacja z tłuszczów zwierzęcych. Tłuszcze powinny być dostarczane regularnie w ciągu dnia, co sprzyja lepszemu ich wchłanianiu, a także przyswajaniu witamin w nich rozpuszczalnych (A, D, E i K). Do krótkotrwałego smażenia, dań zapiekanych najlepiej używać oleju rzepakowego i oleju kokosowego, a zupy i sosy zaprawiać jogurtem lub mlekiem.

 

Wśród witamin dla diabetyka najważniejsza jest witamina C, ponieważ chorzy na cukrzycę częściej zapadają na infekcje wirusowe i bakteryjne, a witamina ta skutecznie podnosi odporność naszego organizmu. Najwięcej witaminy C dostarczają: kiszona kapusta, natka pietruszki, czarne porzeczki, owoce dzikiej róży, truskawki, owoce cytrusowe, papryka i szpinak. Ważną witaminą dla diabetyków jest też beta-karoten, czyli roślinna postać witaminy A. Jest on niezbędny dla narządu wzroku – zapobiega kurzej ślepocie, korzystnie wpływa na siatkówkę oka. Zmniejsza też ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia oraz spowalnia procesy starzenia się organizmu, gdyż zwalcza wolne rodniki. Prowitaminę tę znajdziemy w dyni, kabaczkach, pomarańczach, brokułach i marchwi.

Wapń pochodzący z produktów mlecznych zapobiega nadciśnieniu tętniczemu, które zagraża cukrzykom. Dba też o dobrą kondycję kości, zębów i paznokci. Jest niezbędny w procesach krwiotwórczych i wspomaga przewodzenie bodźców nerwowych. Bogatym źródłem wapnia są: kefir, maślanka, ser żółty, serki homogenizowane, mleko (także zsiadłe), jogurty i twarogi.

 

Magnez to kolejny ważny składnik diety diabetyka – w świetle badań ¼ osób chorych na cukrzycę cierpi na niedobory tego pierwiastka. Dbałość o odpowiedni poziom podaży magnezu w diecie pozwala chronić organizm cukrzyka przed uszkodzeniem siatkówki, które jest bardzo poważnym powikłaniem w przebiegu cukrzycy. Magnez znajdziemy w: kaszach, ciemnym ryżu, soi, siemieniu lnianym, ciemnym pieczywie i pestkach dyni.

 

Chrom również ważny pierwiastek w diecie cukrzyka – ułatwia regulację stężenia insuliny we krwi i zwiększa wrażliwość komórek na nią. Bogatym źródłem chromu są: rabarbar, jęczmień, brokuły.

Słowa kluczowe:

cukrzyca, diabetologia, dieta w cukrzycy, sporty przy cukrzycy, leczenie cukrzycy, lekarz diabetolog kraków

ZADZWOŃ I UMÓW SIĘ NA KONSULTACJE

48 12 315 50 90
48 570 052 055
Rejestracja online