Infekcja wirusem brodawczaka ludzkiego HPV przez lata była kojarzona niemal wyłącznie z kobietami i rakiem szyjki macicy. Tymczasem wirus HPV stanowi realne zagrożenie również dla mężczyzn, a jego konsekwencje mogą być bardzo poważne – od zmian skórnych po nowotwory.
HPV u mężczyzn – dlaczego to ważny temat?
U mężczyzn zakażenie HPV może prowadzić do rozwoju:
- raka prącia,
- nowotworów głowy i szyi, w tym nosogardła,
- raka odbytu,
- kłykcin kończystych (brodawek narządów płciowych).
Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy, że wirus ten może przez długi czas nie dawać żadnych objawów, a jednocześnie sprzyjać procesom nowotworowym.
Gdzie mogą pojawić się objawy zakażenia HPV?
Lokalizacja zmian zależy w dużej mierze od rodzaju i aktywności seksualnej. U mężczyzn infekcja HPV może dotyczyć:
- prącia i moszny,
- okolic odbytu i końcowego odcinka przewodu pokarmowego,
- jamy ustnej, gardła, okolic głowy i szyi.
Część zmian bywa widoczna gołym okiem, inne mogą rozwijać się w miejscach trudno dostępnych, np. w kanale odbytu czy w jamie ustnej.
Czy prezerwatywa chroni przed HPV?
Antykoncepcja barierowa zmniejsza ryzyko zakażenia wirusem HPV o około 50–60%, ale nie daje pełnej ochrony. Dlaczego? Ponieważ:
- HPV przenosi się nie tylko drogą płciową,
- możliwa jest transmisja przez kontakt skóra do skóry,
- wirus obecny jest również w ślinie.
Oznacza to, że nawet osoby stosujące prezerwatywy mogą ulec zakażeniu.
Szczepienie przeciw HPV – najskuteczniejsza forma ochrony
Jedyną metodą, która realnie redukuje ryzyko zakażenia onkogennymi typami HPV, jest szczepienie ochronne. Choć szczepienia najczęściej kojarzone są z dziećmi i młodzieżą do 14. roku życia, w praktyce: Choć szczepienia najczęściej kojarzone są z dziećmi i młodzieżą do 14. roku życia, w praktyce:
- rutynowo można szczepić osoby do 26. roku życia,
- w uzasadnionych przypadkach szczepienie jest możliwe nawet do 45. roku życia,
- szczepić się mogą także osoby, które rozpoczęły już współżycie.
Co ważne – wcześniejsze zakażenie HPV nie wyklucza szczepienia.
HPV ma wiele typów – nie każdy jest onkogenny
Istnieje kilkadziesiąt podtypów wirusa HPV. Wielu pacjentów zgłasza się do lekarza z powodu zmian skórnych, które:
- nie są nowotworowe,
- mają głównie charakter estetyczny (np. brodawki).
Szczepionki dostępne obecnie chronią przed najczęstszymi 9 typami HPV, które odpowiadają za rozwój nowotworów. Nawet jeśli pacjent jest zakażony jednym typem wirusa, szczepienie:
- chroni przed zakażeniem kolejnymi, groźniejszymi podtypami.
- nie pogarsza jego stanu.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Jeżeli u mężczyzny pojawią się zmiany sugerujące infekcję HPV, konieczna jest konsultacja specjalistyczna:
- urologiczna – w przypadku zmian w obrębie genitaliów i krocza,
- laryngologiczna – przy podejrzeniu zmian w jamie ustnej i gardle,
- proktologiczna – gdy możliwe jest zajęcie okolicy odbytu.
Część zmian może być bardzo drobna lub niewidoczna gołym okiem – w takich sytuacjach pomocna bywa ocena dermatoskopowa.
Kłykciny kończyste – dlaczego nawracają?
Kłykciny kończyste to brodawkowate, wyniosłe zmiany w kolorze skóry. Choć można je skutecznie usuwać:
- miejscowo (kremy, maści),
- zabiegowo lub chirurgicznie,
usunięcie zmian nie oznacza eliminacji wirusa z organizmu. HPV pozostaje w komórkach skóry i może uaktywniać się ponownie, zwłaszcza przy spadku odporności.
Badania pokazują, że:
- u zaszczepionych pacjentów leczenie zmian trwa krócej i jest skuteczniejsze,
- osoby zaszczepione rzadziej doświadczają nawrotów kłykcin.
Szczepienie kobiet i mężczyzn – wspólna odpowiedzialność
Przez lata profilaktyka HPV była kierowana głównie do kobiet. Tymczasem najlepsze efekty w zapobieganiu nowotworom HPV- zależnym daje szczepienie zarówno kobiet, jak i mężczyzn. To realny krok w stronę ograniczenia zachorowań na nowotwory narządów płciowych, głowy i szyi u obu płci.
Autor / konsultacja merytoryczna: Dr n. med. Tomasz Basta i zespół specjalistów Intima Clinic
Dr n. med. Tomasz Basta jest specjalistą ginekologii i położnictwa, założycielem Intima Clinic Group oraz ekspertem w zakresie ginekologii estetycznej, plastycznej, regeneracyjnej i uroginekologii. W Intima Clinic zajmuje się diagnostyką i leczeniem problemów związanych ze zdrowiem intymnym kobiet, w tym nietrzymaniem moczu, atrofią pochwy, liszajem twardzinowym, bliznami krocza oraz zespołem rozluźnienia pochwy. Od 2023 roku pełni funkcję Prezesa Polskiego Towarzystwa Ginekologii Estetycznej i Rekonstrukcyjnej.