Zaburzenia erekcji oznaczają powtarzającą się trudność w uzyskaniu lub utrzymaniu wzwodu pozwalającego na satysfakcjonującą aktywność seksualną. Mogą mieć różne podłoże np. naczyniowe, hormonalne, neurologiczne, psychogenne, polekowe albo mieszane, dlatego leczenie powinno być poprzedzone diagnostyką. Jeśli problem nawraca, utrzymuje się lub stopniowo nasila, nie warto zwlekać z konsultacją – zaburzenia erekcji mogą być także jednym z pierwszych objawów chorób układu krążenia lub zaburzeń metabolicznych.

Czym są zaburzenia erekcji?

Erekcja jest wynikiem współdziałania układu nerwowego, naczyń krwionośnych, hormonów oraz czynników psychicznych. Po pobudzeniu zwiększa się dopływ krwi do ciał jamistych prącia, a ograniczenie jej odpływu umożliwia uzyskanie i utrzymanie wzwodu. Zakłócenie któregokolwiek z tych mechanizmów może prowadzić do zaburzeń erekcji.
Pojedyncza trudność ze wzwodem, związana na przykład ze stresem, zmęczeniem, alkoholem lub napięciem emocjonalnym, nie musi oznaczać choroby. Diagnostyki wymaga natomiast problem, który powtarza się, utrzymuje albo wpływa na samopoczucie, relację lub unikanie aktywności seksualnej.
Zaburzenia erekcji nie dotyczą wyłącznie starszych mężczyzn. Mogą występować również u osób młodych. W tej grupie znaczenie mogą mieć czynniki psychogenne, ale wiek nie wyklucza przyczyn naczyniowych, hormonalnych, metabolicznych ani neurologicznych.

Jakie mogą być przyczyny zaburzeń erekcji?

Zaburzenia erekcji są objawem, a nie jedną, odrębną chorobą. Najczęściej wynikają z nakładania się kilku czynników. Do możliwych przyczyn należą:

  • przyczyny naczyniowe – niewystarczający dopływ krwi do prącia lub zaburzone zatrzymywanie krwi w ciałach jamistych – mogą współwystępować z miażdżycą, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, zaburzeniami lipidowymi, otyłością i paleniem tytoniu,
  • przyczyny hormonalne – między innymi niedobór testosteronu, zaburzenia pracy tarczycy lub nieprawidłowe stężenie prolaktyny,
  • przyczyny neurologiczne – neuropatia cukrzycowa, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona, udar, choroby lub urazy rdzenia kręgowego,
  • przyczyny psychogenne – przewlekły stres, lęk przed niepowodzeniem, depresja, obniżony nastrój, trudności w relacji albo wcześniejsze niekorzystne doświadczenia seksualne,
  • działanie leków i substancji – zaburzenia mogą wystąpić podczas stosowania niektórych leków przeciwdepresyjnych, hipotensyjnych, hormonalnych lub leków używanych w leczeniu chorób prostaty, znaczenie mogą mieć także alkohol i inne substancje psychoaktywne,
  • następstwa leczenia lub urazów – operacje w obrębie miednicy, leczenie raka prostaty, radioterapia, urazy oraz uszkodzenie nerwów lub naczyń,
  • choroby i zmiany w obrębie prącia – między innymi choroba Peyroniego, której mogą towarzyszyć skrzywienie, ból i utrudnienie współżycia.

Jedną z możliwych przyczyn – również u młodszych mężczyzn – jest niewystarczające ukrwienie tkanek prącia. Zaburzenia erekcji o podłożu naczyniowym wymagają oceny czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, ponieważ mogą poprzedzać rozpoznanie choroby układu krążenia.

Jak diagnozuje się i leczy zaburzenia erekcji?

Podstawą jest rozmowa z lekarzem dotycząca stanu zdrowia, przyjmowanych leków, aktywności seksualnej, libido, ejakulacji i orgazmu. Istotne są także informacje o początku dolegliwości i okolicznościach, w których się pojawiają. W praktyce klinicznej do oceny nasilenia problemu wykorzystuje się również standaryzowane kwestionariusze.
Diagnostyka może obejmować:

  • badanie urologiczne i ocenę układu naczyniowego, hormonalnego oraz neurologicznego,
  • pomiar ciśnienia tętniczego, ocenę masy ciała lub obwodu talii,
  • oznaczenie glukozy na czczo,
  • lipidogram,
  • oznaczenie całkowitego testosteronu,
  • w uzasadnionych przypadkach dodatkowe badania hormonalne, na przykład prolaktyny, LH lub hormonów tarczycy,
  • dynamiczne badanie dopplerowskie naczyń prącia, jeśli podejrzewane jest podłoże naczyniowe.

Leczenie dobiera się do rozpoznanej przyczyny, nasilenia objawów, stanu zdrowia oraz preferencji pacjenta. Może ono obejmować:

  • leczenie cukrzycy, nadciśnienia, zaburzeń lipidowych i innych chorób współistniejących,
  • zaprzestanie palenia tytoniu, ograniczenie alkoholu, regularną aktywność fizyczną oraz redukcję nadmiernej masy ciała,
  • pomoc psychologiczną, seksuologiczną lub terapię par, gdy znaczenie mają czynniki psychogenne,
  • leczenie potwierdzonych zaburzeń hormonalnych,
  • leki z grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, jeżeli nie występują przeciwwskazania,
  • urządzenia próżniowe, leki podawane miejscowo lub do ciał jamistych,
  • w wybranych przypadkach leczenie operacyjne, w tym wszczepienie protezy prącia.

Należy pamiętać, że leki ułatwiające uzyskanie erekcji mogą być ważnym elementem terapii, ale nie zastępują rozpoznania przyczyny problemu. Nie każdy preparat jest odpowiedni dla każdego pacjenta. Inhibitorów PDE5 nie wolno łączyć między innymi z azotanami stosowanymi w leczeniu choroby wieńcowej, ponieważ może to spowodować niebezpieczny spadek ciśnienia tętniczego.

Jak działa fala uderzeniowa ESWT w leczeniu zaburzeń erekcji?

W zaburzeniach erekcji o potwierdzonym podłożu naczyniowym jedną z dostępnych metod jest terapia niskoenergetyczną, ogniskową falą uderzeniową ESWT. Może być ona rozważana przede wszystkim u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów z łagodnymi naczyniopochodnymi zaburzeniami erekcji, a także u części mężczyzn, którzy nie chcą stosować leków doustnych, nie mogą ich przyjmować lub reagują na nie niewystarczająco.
Podczas zabiegu precyzyjnie skupione impulsy akustyczne są aplikowane w wybrane obszary prącia oraz krocza. Regulowana głębokość ogniska pozwala dobrać obszar działania i docierać także do głębiej położonych struktur. Celem terapii jest pobudzenie miejscowych procesów naprawczych, wsparcie mechanizmów związanych z tworzeniem nowych naczyń krwionośnych oraz poprawa przepływu krwi – jednego z kluczowych elementów prawidłowej erekcji.
W Intima Clinic wykorzystywana jest w tym celu ogniskowa fala uderzeniowa ESWT w technologii STORZ Medical. Terapia:

  • jest nieinwazyjna,
  • nie wymaga nacięć ani standardowo stosowanego znieczulenia,
  • jest wykonywana przez urologa w warunkach zapewniających dyskrecję,
  • obejmuje serię spotkań, których liczbę i częstotliwość lekarz dobiera indywidualnie.

Kiedy zgłosić się do urologa?

Konsultacja urologiczna jest wskazana, gdy trudności z uzyskaniem lub utrzymaniem erekcji:

  • powtarzają się albo stopniowo nasilają,
  • pojawiają się również podczas masturbacji lub towarzyszy im zanik erekcji porannych,
  • współwystępują ze spadkiem libido, przewlekłym zmęczeniem lub innymi objawami mogącymi wskazywać na zaburzenia hormonalne,
  • występują wraz z bólem, wyczuwalnym stwardnieniem lub skrzywieniem prącia,
  • pojawiły się po operacji, radioterapii, urazie albo rozpoczęciu stosowania nowego leku,
  • dotyczą mężczyzny z cukrzycą, nadciśnieniem, otyłością, zaburzeniami lipidowymi lub chorobą sercowo-naczyniową,
  • powodują unikanie bliskości, lęk lub trudności w relacji.

Czego nie robić samodzielnie?

Najczęstszym błędem jest ograniczenie postępowania do doraźnego przyjmowania preparatu na erekcję bez ustalenia źródła problemu. Może to opóźnić rozpoznanie cukrzycy, nadciśnienia, zaburzeń hormonalnych lub choroby układu krążenia.
Bez konsultacji z lekarzem nie należy:

  • kupować leków na erekcję z niepewnego źródła,
  • przyjmować testosteronu bez potwierdzonego niedoboru,
  • odstawiać leków stosowanych przewlekle, nawet jeśli zaburzenia erekcji pojawiły się po rozpoczęciu terapii,
  • łączyć kilku preparatów na erekcję lub samodzielnie zwiększać ich dawek,
  • zakładać, że problem ma wyłącznie podłoże psychiczne albo wynika wyłącznie z wieku,
  • rozpoczynać terapii falą uderzeniową bez potwierdzenia wskazań i kwalifikacji urologicznej.

Zaburzenia erekcji można leczyć. Pierwszym krokiem jest właściwa diagnostyka, a następnie dobór postępowania odpowiadającego przyczynie dolegliwości.

Najczęstsze pytania o zaburzenia erekcji – FAQ

Czy zaburzenia erekcji mogą występować u młodego mężczyzny?

Tak. U młodszych pacjentów znaczenie mogą mieć stres, lęk przed niepowodzeniem, depresja lub trudności w relacji, ale zaburzenia erekcji mogą też wiązać się z cukrzycą, otyłością, paleniem tytoniu, nieprawidłowościami hormonalnymi, chorobami neurologicznymi albo działaniem leków. Młody wiek nie wyklucza potrzeby diagnostyki.

Czy zaburzenia erekcji mogą być pierwszym objawem choroby serca?

Mogą wskazywać na nieprawidłową pracę naczyń i współwystępować z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną naczyniopochodne zaburzenia erekcji wymagają oceny ciśnienia, gospodarki lipidowej i węglowodanowej oraz całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego.

Czy terapia falą uderzeniową ESWT jest bolesna?

Zabieg nie wymaga nacięć ani standardowo stosowanego znieczulenia. Podczas aplikacji impulsów pacjent może odczuwać ich działanie, a natężenie bodźca dobiera się indywidualnie. O możliwych odczuciach, przeciwwskazaniach i przebiegu serii urolog informuje podczas kwalifikacji.

Czy testosteron leczy zaburzenia erekcji?

Leczenie testosteronem jest zasadne wyłącznie wtedy, gdy objawy oraz badania potwierdzają jego niedobór i lekarz nie stwierdza przeciwwskazań. Przy prawidłowym stężeniu testosteronu takie leczenie nie usuwa innych przyczyn zaburzeń erekcji i może wiązać się z działaniami niepożądanymi.

Autor:
Lek. med. Mateusz Szopa – urolog, Intima Clinic. Lek. med. Mateusz Szopa zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób układu moczowego oraz męskiego układu płciowo-moczowego. W Intima Clinic prowadzi pacjentów m.in. z przewlekłymi i nawracającymi schorzeniami urologicznymi, dolegliwościami prostaty oraz zespołami bólowymi miednicy mniejszej u mężczyzn. Wykonuje badania i zabiegi urologiczne, w tym USG, cystoskopię, biopsję fuzyjną prostaty, wlewki dopęcherzowe oraz procedury w obrębie męskich narządów płciowych. Absolwent Śląskiego Uniwersytetu Medycznego; członek PTU i EAU.


Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje profesjonalnej porady lekarskiej.