Dlaczego jedna pierś jest większa od drugiej? Czy ból piersi zawsze oznacza chorobę? Co zrobić, gdy brodawki sutkowe są wklęsłe? Czy implanty utrudniają wykrywanie nowotworów i czy po powiększeniu biustu można karmić piersią? Wokół zdrowia, wyglądu i seksualności piersi narosło wiele mitów. Odpowiadamy na pytania, które kobiety często zadają w gabinecie ginekologicznym, ale nie zawsze mają odwagę wypowiedzieć je na głos.

Czy to normalne, że jedna pierś jest większa od drugiej?

Tak. Asymetria piersi jest bardzo częstym zjawiskiem i w zdecydowanej większości przypadków stanowi naturalną cechę anatomiczną. U wielu kobiet jedna pierś jest nieco większa, inaczej ukształtowana lub położona niż druga. Różnice mogą dotyczyć także wielkości brodawek i otoczek sutkowych.

Asymetria bywa widoczna już w okresie dojrzewania i może zmieniać się podczas ciąży, karmienia piersią czy wraz z wiekiem. Jeżeli różnica wielkości utrzymuje się od wielu lat, nie towarzyszą jej żadne dolegliwości, a badania obrazowe są prawidłowe, zazwyczaj nie stanowi powodu do niepokoju.

Inaczej należy traktować sytuację, w której jedna pierś nagle zaczyna zmieniać rozmiar, staje się wyraźnie obrzmiała, twarda lub zmienia kształt. Taka zmiana wymaga konsultacji lekarskiej.

Dlaczego piersi bolą przed miesiączką?

Ból i tkliwość piersi związane z cyklem miesiączkowym określa się jako mastalgię cykliczną.

Dolegliwości pojawiają się zwykle w drugiej połowie cyklu, nasilają przed miesiączką, a następnie ustępują po rozpoczęciu krwawienia. Ich przyczyną jest reakcja tkanki gruczołowej na zmieniające się stężenia hormonów płciowych.

Piersi mogą stawać się wówczas bardziej napięte, obrzmiałe i wrażliwe na dotyk. Niektóre kobiety odczuwają ból obu piersi, inne tylko jednej lub określonej ich części.

Jeśli dolegliwości powtarzają się regularnie, mają podobny charakter i ustępują po miesiączce, najczęściej nie świadczą o poważnej chorobie.

Jeżeli jednak ból jest bardzo silny, utrzymuje się przez cały miesiąc albo pojawia się nowy, wyraźnie zlokalizowany punkt bólowy, warto zgłosić się do lekarza.

USG piersi jest prawidłowe, ale pierś nadal boli. Dlaczego?

Nie każdy ból odczuwany w piersi pochodzi z samego gruczołu piersiowego.

Przyczyną mogą być napięte mięśnie klatki piersiowej, przeciążenie obręczy barkowej, zmiany w obrębie kręgosłupa piersiowego, nerwobóle lub ucisk źle dopasowanego biustonosza. 

Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe często nasilają się podczas ruchu ręką, skręcania tułowia czy wysiłku fizycznego.

Ból piersi może być także związany ze zmianami hormonalnymi lub występowaniem łagodnych zmian, na przykład torbieli.

Warto pamiętać, że sam ból piersi rzadko jest jedynym objawem raka. Nie oznacza to jednak, że nowotwór zawsze jest bezbolesny. Utrzymujący się, jednostronny, zlokalizowany ból powinien zostać oceniony przez lekarza, nawet jeśli wcześniejsze badanie obrazowe nie wykazało nieprawidłowości.

Czy wklęsłe brodawki sutkowe są niebezpieczne?

Wklęsłe brodawki sutkowe mogą być naturalnym wariantem budowy piersi.

Niektóre kobiety mają takie brodawki od dzieciństwa lub okresu dojrzewania. Mogą być wklęsłe obustronnie albo tylko po jednej stronie. Jeśli taki wygląd utrzymuje się od zawsze, nie pojawiają się dodatkowe objawy i badania są prawidłowe, zazwyczaj nie świadczy o chorobie.

Niepokój powinno natomiast wzbudzić nowe wciągnięcie brodawki, szczególnie jednostronne. Jeśli brodawka wcześniej była wypukła, a następnie zaczęła się zapadać, konieczna jest diagnostyka. Szczególnie ważna jest szybka konsultacja, gdy jednocześnie pojawia się guzek, wyciek, zaczerwienienie czy zmiana struktury skóry.

Czy z wklęsłymi brodawkami można karmić piersią?

W wielu przypadkach tak. W czasie ciąży i laktacji brodawki mogą zmieniać kształt, a ich wklęsłość nie zawsze utrudnia karmienie. Dziecko podczas prawidłowego przystawienia obejmuje ustami nie tylko samą brodawkę, ale również część otoczki. Dlatego karmienie może być możliwe także przy mniej wypukłych brodawkach.

Jeżeli pojawiają się trudności z uchwyceniem piersi, warto skorzystać ze wsparcia doradcy laktacyjnego. W niektórych sytuacjach pomocne są odpowiednie techniki przystawiania lub akcesoria dobrane indywidualnie. Nie ma potrzeby samodzielnego, intensywnego wyciągania czy masowania brodawek w ciąży.

Czy antykoncepcja hormonalna może powodować ból piersi?

Tak. Antykoncepcja hormonalna może wpływać na tkankę gruczołową piersi, choć reakcja organizmu jest indywidualna.

U części kobiet stosowanie tabletek antykoncepcyjnych zmniejsza napięcie i bolesność piersi występujące przed miesiączką.

U innych może wywoływać uczucie pełności, tkliwość i obrzmienie, zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania.

Jeśli dolegliwości są nasilone lub długo się utrzymują, warto omówić z ginekologiem możliwość zmiany preparatu albo metody antykoncepcji. Nie należy natomiast samodzielnie odstawiać skutecznej antykoncepcji wyłącznie z powodu niewielkiej, przejściowej tkliwości piersi.

Dlaczego piersi zmieniają rozmiar w ciągu miesiąca?

Piersi są narządem wrażliwym na działanie hormonów płciowych. W drugiej połowie cyklu miesiączkowego mogą zatrzymywać więcej płynów, stawać się bardziej napięte, obrzmiałe i pełniejsze. Po miesiączce często wracają do wcześniejszej wielkości i konsystencji.

Podobne zmiany mogą występować po rozpoczęciu antykoncepcji hormonalnej, w czasie ciąży czy podczas perimenopauzy.

Ważne jest jednak rozróżnienie naturalnych, okresowych wahań objętości obu piersi od nowego, utrzymującego się powiększenia tylko jednej z nich.

Co oznacza wyciek z brodawki sutkowej?

Wydzielina z brodawki nie zawsze oznacza poważną chorobę, ale wymaga oceny w odpowiednim kontekście.

Znaczenie ma przede wszystkim to, czy wyciek pojawia się samoistnie, czy dopiero po ucisku, czy występuje z jednej lub obu piersi oraz jaki ma charakter.

Mleczna wydzielina może być związana z ciążą, laktacją, działaniem niektórych leków, podwyższonym poziomem prolaktyny lub innymi zaburzeniami hormonalnymi.

Wydzielina zielonkawa, szarawa czy brunatna bywa związana z łagodnymi zmianami w przewodach mlecznych.

Szczególnie niepokojący jest samoistny, jednostronny wyciek krwisty lub przezroczysty, zwłaszcza z jednego ujścia przewodu.

W takiej sytuacji konieczna jest konsultacja i odpowiednio dobrana diagnostyka obrazowa. Niekiedy potrzebne są także dodatkowe badania. Nie należy wielokrotnie uciskać brodawki, aby sprawdzać, czy wydzielina nadal się pojawia.

Czy swędzenie brodawek sutkowych może oznaczać chorobę?

Świąd piersi lub brodawek najczęściej ma przyczyny dermatologiczne.

Może być związany z przesuszeniem skóry, alergią kontaktową, atopowym zapaleniem skóry, egzemą, łuszczycą czy podrażnieniem przez bieliznę lub kosmetyki. Niekiedy odpowiada za niego pot, tarcie lub niewłaściwie dobrany detergent do prania.

Warto jednak pamiętać, że uporczywa, jednostronna zmiana brodawki, przypominająca wyprysk, szczególnie z łuszczeniem, sączeniem czy nadżerką, może być objawem choroby Pageta brodawki sutkowej, związanej z nowotworem piersi. Dlatego zmiany, które nie ustępują po odpowiednim leczeniu dermatologicznym, wymagają dalszej diagnostyki.

Czy owłosienie wokół brodawek jest normalne?

Tak. Pojedyncze włoski wokół otoczek brodawek sutkowych są naturalne i występują u wielu kobiet. Nie oznaczają automatycznie zaburzeń hormonalnych.

Jeśli jednak pojawia się nagły, wyraźny wzrost owłosienia w wielu okolicach ciała, szczególnie w połączeniu z trądzikiem, nieregularnymi miesiączkami czy nadmiernym wypadaniem włosów na głowie, warto skonsultować się z ginekologiem lub endokrynologiem. Może to być związane z nadmiernym działaniem androgenów.

Czy uraz piersi może wywołać raka?

Nie ma dowodów, że zwykłe uderzenie, ucisk czy zassanie piersi podczas kontaktów intymnych powoduje raka piersi.

Uraz może natomiast wywołać siniak, krwiak lub uszkodzenie tkanki tłuszczowej, prowadzące do powstania tzw. martwicy tłuszczowej. Takie zmiany mogą tworzyć wyczuwalne zgrubienia, a niekiedy nawet wyglądać niepokojąco w badaniach obrazowych. Zdarza się również, że kobieta zauważa istniejącego wcześniej guza dopiero po urazie, ponieważ zaczyna dokładniej obserwować bolesne miejsce. 

Jeżeli zgrubienie nie znika, powiększa się lub zmienia wygląd, trzeba zgłosić się do lekarza.

Czy bardzo duże piersi mogą powodować problemy zdrowotne?

Tak. Duży i ciężki biust może znacząco wpływać na codzienny komfort życia.

Kobiety z przerostem piersi często zgłaszają bóle kręgosłupa szyjnego i piersiowego, napięcie barków, odgniecenia od ramiączek biustonosza oraz trudności podczas aktywności fizycznej.

Pod piersiami mogą również pojawiać się odparzenia i nawracające podrażnienia skóry.

W niektórych przypadkach konieczne jest nie tylko odpowiednie dobranie bielizny, ale także konsultacja ortopedyczna, fizjoterapeutyczna lub chirurgiczna.

U pacjentek z bardzo nasilonymi dolegliwościami można rozważyć operacyjne zmniejszenie piersi. W określonych sytuacjach medycznych zabieg może być realizowany w ramach publicznej opieki zdrowotnej, po kwalifikacji i zgodnie z zasadami danego ośrodka.

Czy małe piersi oznaczają, że kobieta będzie miała problemy z karmieniem?

Nie. Wielkość piersi nie decyduje bezpośrednio o zdolności do produkcji pokarmu.

Rozmiar biustu zależy w dużym stopniu od ilości tkanki tłuszczowej, natomiast za laktację odpowiada tkanka gruczołowa oraz odpowiednie mechanizmy hormonalne. Kobieta z niewielkimi piersiami może z powodzeniem karmić dziecko, podobnie jak kobieta z dużym biustem może doświadczać problemów laktacyjnych.

Istotniejsze są między innymi budowa gruczołu, stan zdrowia, przebieg porodu oraz prawidłowe przystawianie dziecka.

Czy po powiększeniu piersi implantami można karmić dziecko?

W wielu przypadkach tak. Możliwość karmienia zależy jednak od zastosowanej techniki operacyjnej, umiejscowienia cięcia oraz ewentualnego uszkodzenia przewodów mlecznych i unerwienia brodawki. Wszczepienie implantu samo w sobie nie oznacza utraty możliwości karmienia piersią.

Przed operacją warto poinformować chirurga o planach macierzyńskich, aby mógł uwzględnić je przy wyborze metody zabiegu.

Trzeba też pamiętać, że ciąża i laktacja mogą zmienić kształt oraz objętość piersi, również tych z implantami.

Czy implanty piersi są bezpieczne?

Implanty są szeroko stosowane w chirurgii estetycznej i rekonstrukcyjnej, ale podobnie jak każde ciało obce w organizmie wiążą się z ryzykiem powikłań. Do najważniejszych należą pęknięcie implantu, obkurczanie się torebki włóknistej wokół niego, przemieszczenie, infekcja czy przewlekły ból.

Rzadkim, ale istotnym powikłaniem jest chłoniak anaplastyczny z dużych komórek związany z implantami piersi, czyli BIA-ALCL. Jego występowanie wiąże się przede wszystkim z implantami o teksturowanej powierzchni. Jednym z objawów może być późno pojawiający się obrzęk piersi, nagromadzenie płynu wokół implantu lub wyczuwalny guz. BIA-ALCL jest nowotworem układu chłonnego, a nie typowym rakiem gruczołu piersiowego. Wcześnie wykryty i odpowiednio leczony często ma dobre rokowanie, ale w zaawansowanych przypadkach może być groźny dla życia.

Implanty nie są urządzeniami przeznaczonymi do użytkowania przez całe życie bez kontroli. Wymagają monitorowania, a niekiedy również wymiany lub usunięcia.

Czy implanty utrudniają wykrywanie raka piersi?

Implanty mogą ograniczać widoczność części tkanek w standardowej mammografii, dlatego badanie musi być wykonywane odpowiednią techniką. Pacjentka powinna zawsze poinformować personel pracowni o obecności implantów. Wykonuje się wówczas dodatkowe projekcje, które pozwalają lepiej uwidocznić tkankę piersiową.

USG również jest wykorzystywane w ocenie piersi z implantami, ale nie zastępuje mammografii przesiewowej u kobiet, dla których jest ona zalecana.

W określonych sytuacjach do oceny implantów lub zmian w piersiach wykorzystuje się także rezonans magnetyczny.

Czy lepiej powiększyć piersi implantem, czy własnym tłuszczem?

Nie ma jednej metody odpowiedniej dla każdej kobiety. Implanty umożliwiają uzyskanie większej i bardziej przewidywalnej zmiany objętości piersi, natomiast przeszczep własnej tkanki tłuszczowej, czyli lipofilling, pozwala zazwyczaj na bardziej ograniczone powiększenie. Lipofilling bywa wykorzystywany również do wyrównywania asymetrii, poprawy konturu piersi czy uzupełniania tkanek po zabiegach rekonstrukcyjnych.

Nie cały przeszczepiony tłuszcz pozostaje w nowym miejscu. Część ulega wchłonięciu, a niekiedy powstają torbiele olejowe, zwapnienia lub obszary martwicy tłuszczowej. Zmiany te mogą utrudniać interpretację badań obrazowych i czasami wymagają dodatkowej diagnostyki. Wybór metody powinien uwzględniać oczekiwania pacjentki, jej anatomię, stan zdrowia i możliwe powikłania.

Czy piercing brodawek sutkowych jest bezpieczny?

Przekłuwanie brodawek jest ingerencją w tkanki piersi i wiąże się z ryzykiem zakażenia, krwawienia, podrażnienia, bliznowacenia oraz uszkodzenia przewodów mlecznych.

W większości przypadków nie oznacza automatycznie problemów z późniejszym karmieniem piersią, ale ryzyko takich trudności istnieje. Nie wykazano, aby sam piercing zwiększał ryzyko raka piersi.

Najważniejsze są odpowiednie warunki higieniczne podczas zabiegu, prawidłowe gojenie i szybka reakcja na objawy infekcji. Podczas karmienia piersią biżuterię należy usuwać ze względów bezpieczeństwa dziecka.

Piersi bez tabu – pytaj, badaj i poznawaj swoje ciało

Zdrowie piersi obejmuje znacznie więcej zagadnień niż profilaktyka nowotworowa. Asymetria, tkliwość, zmiany wyglądu brodawek, trudności laktacyjne czy wątpliwości związane z implantami to tematy, o których warto rozmawiać otwarcie. Nie ma pytań zbyt błahych ani wstydliwych, jeśli dotyczą zdrowia lub codziennego komfortu.

Podczas konsultacji w Intima Clinic zachęcamy pacjentki do rozmowy nie tylko o wynikach badań, ale również o zmianach, które zauważają w swoim ciele. Właściwa diagnostyka pozwala odróżnić naturalne cechy anatomiczne od problemów wymagających leczenia.

Najważniejsze jest to, aby znać swoje piersi, nie ignorować nowych objawów i nie bać się pytać specjalistów.

Autor:
Lek. med. Anna Nieć – ginekolog, ginekologia regeneracyjna, ginekologia plastyczna, uroginekologia, choroby piesi Intima Clinic. Lek. med. Anna Nieć jest specjalistką ginekologii i położnictwa, zajmującą się również ginekologią regeneracyjną i plastyczną. W Intima Clinic prowadzi diagnostykę i leczenie schorzeń ginekologicznych, w tym profilaktykę chorób narządu rodnego oraz przede wszystkim chorób piersi. Zajmuje się również leczeniem nietrzymania moczu, atrofii pochwy, blizn krocza, wykonuje labioplastykę, waginoplastykę, perineoplastykę. Absolwentka Collegium Medicum UJ; członkini zarządu PTGEiR i wykładowczyni Intima EDU.

Chcesz umówić wizytę?

Skontaktuj się z nami i wybierz dogodny termin konsultacji ze specjalistą.